| |
|
Historia ptaków
|
Już przed 140 milionami lat w
przestrzeni powietrznej wokół naszej planety istniało życie. Fruwały owady,
które wcale nie zdziwiłyby nas, gdybyśmy je dziś spotkali: ważki, ćmy, szarańcze
i chrząszcze. Żeglowały także w powietrzu latające gady, groteskowe stworzenia,
które pod względem rozpiętości skrzydeł można by porównać do dzisiejszych
samolotów. Mimo to zwrotnym |

|
|
wydarzeniem w historii życia na Ziemi
był moment, gdy w powietrze wzniósł się dziwny stwór: praptak Archeopteryx. Nie miał on, jak latające
dinozaury i nietoperze po nim, skórzastych skrzydeł, lecz coś do tej pory nie
spotykanego - pokrycie ciała z piór. Jak to się stało, że uzyskał pióra,
pozostaje jak dotąd zagadką. Wiemy wprawdzie, że pióra rozwinęły się ze
zrogowaciałych łusek gadów, ale nie wiemy, z jakiej przyczyny w ciągu wielu
milionów lat ewolucji przekształciły się w pióra. Zoologowie przypuszczają, że
wcześniej żyły już jakieś stworzenia, które miały pióra, jeszcze nie
wykorzystywane do latania. Z pokolenia na pokolenie, w toku ewolucji, pióra
stawały się coraz bardziej przydatne w locie. Jak zawsze, gdy nagle pojawiała
się w ewolucji nowość, wywoływała ona natychmiast gwałtowne, dalsze zmiany.
Kilka milionów lat po nieporadnie latającym praptaku jego następcy rozwinęli się
pod każdym względem i stali się prawdziwymi panami przestrzeni powietrznej, ale
także niezdolnymi do lotu ptakami nurkującymi. Dzisiaj na Ziemi żyje
około 8600 gatunków ptaków. Są wśród nich dobrzy lotnicy, którzy dysponują
niebywale sprawnym aparatem lotnym. Przy tym w ich ciele nie pojawiły się żadne
inne narządy, niż te, w które byli wyposażeni ich przodkowie, usprawniony został
za to każdy szczegół związany z lotem. Tak np. ciężkie zęby zostały zastąpione
ostrymi, ale lekkimi rogowymi
płytkami. | |
|
|
Archeopteryx
Był dziwnym połączeniem ptaka i gada: miał
ptasie skrzydła i pióra oraz gadzie zęby, pazury, budowę czaszki i długi ogon.
Znany jest z sześciu skamielin znalezionych na terenie Niemiec, których ziemie
były w okresie jury tropikalną laguną. Prowadził nadrzewny tryb życia. Miał
zdolność lotu ślizgowego. Przez pewien czas był traktowany jako odmienny rodzaj
- archeornis.
W skamieniałych
szczątkach Archeopteryksa widać zarys piór i długi, kościsty ogon.
|