POWRÓT

POWRÓT NA STRONĘ GŁÓWNĄ SERWISU

Mergus serrator Tracz długodzioby       Lęgowy, nie więcej niż 30 par na północy kraju. Zanikający. Ściśle chroniony.

Pochodzenie i systematyka. Gatunek monotypowy.       Rozmieszczenie. W Polsce tracz długodzioby gniazduje w pasie pojezierzy (kilkanaście przedwojennych i kilkanaście powojennych stanowisk). Po II wojnie światowej gniazda tracza znajdowano na jez. Serwy, jez. Studzienicznym, jez. Sosno, jez. Karsińskim, jez. Szwałk Wlk,  jez. Wdzydze  i na Babięckiej Strudze w gminie Piecki. Ponadto ok. 10 innych stanowisk na Pojezierzu Mazurskim to nie w pełni udokumentowane miejsca lęgowe. Polskie stanowiska lęgowe tracza długodziobego wyznaczają południową granicę europejskiego zasięgu tego gatunku. Granica ta przebiega między 53° a 54° szer. geogr. płn.       Zmiany siedliskowe. W Polsce brak wyraźnych oznak takich zmian siedliskowych, które same w sobie mogłyby stanowić przyczynę ustępowania gatunku.       Wielkość populacji wolno żyjącej. Przypuszczalnie od kilkunastu do ok. 30 par.       Kierunek i prognoza zmian populacji. Z porównania danych pochodzących z pierwszej i drugiej połowy XX w. wynika, że gatunek stopniowo wycofuje się z wysuniętych najbardziej na południe stanowisk. Taki sam proces obserwuje się również w Niemczech, gdzie zostały opuszczone lęgowiska na Pojezierzu Meklemburskim, a tracz gniazduje już tylko na wybrzeżu. Wydaje się poza tym, że możliwości wzrostu populacji są mocno ograniczone brakiem odpowiednich siedlisk dla tego dość wyspecjalizowanego ekologicznie gatunku. W strefie nadmorskiej nie ma dogodnych warunków do gniazdowania, pas pojezierzy pozostaje więc jedynym terenem, gdzie gatunek może się u nas gnieździć. Nasilający się ruch turystyczny będzie ograniczał liczebność efektywnie gniazdujących par, a z czasem być może, iż tracz długodzioby przestanie regularnie odbywać lęgi lub nawet opuści polskie tereny lęgowe.

Przyczyny wymierania. Zanikanie gatunku związane jest z jego niewielką liczebnością na polskich lęgowiskach, położonych poza zwartym zasięgiem gniazdowania tracza oraz z niepokojeniem ptaków na lęgowiskach w czasie wysiadywania jaj. Szczególne zagrożenie dla tej drobnej populacji stanowi penetrowanie zajmowanych przez tracze wysp na jeziorach przez turystów, wędkarzy i innych użytkowników terenu.
Stosowane sposoby ochrony. Podlega ochronie gatunkowej. Objęty Konwencją Bońską  i Ramsarską.
Proponowane sposoby ochrony. Wskazana jest dodatkowa ochrona głównych stanowisk lęgowych tracza (np. jez. Wdzydze, jez. Wigry), a zwłaszcza chronienie wysp przed penetracją człowieka od maja do końca lipca.
W połowie XIX w. tracz długodzioby prawdopodobnie gnieździł się w Puszczy Augustowskiej . W pierwszym czterdziestoleciu XX w. znaleziono ok. 10 stanowisk lęgowych tego ptaka na Mazurach. W latach 1964-82 w 17 miejscach na Pomorzu i Mazurach obserwowano pary i samice w okresie lęgowym.