POWRÓT

POWRÓT NA STRONĘ GŁÓWNĄ SERWISU

Pandion haliaetus Rybołów       Gnieździ się w liczbie 20-30 par, głównie na Mazurach i Nizinie Wielkopolskiej. Wyraźnie ustępujący. Ściśle chroniony.

Pochodzenie i systematyka. Z rozmieszczenia szczątków kopalnych wynika, że rybołów żył już w plejstocenie w całej Europie, a także w Ameryce Północnej i na Wyspach Bahama. Jest to gatunek kosmopolityczny; w obrębie szerokiego areału lęgowego zróżnicowany na 5 podgatunków. W Polsce występuje podgatunek nominatywny.       Rozmieszczenie. Rybołowy z zachodniej Palearktyki zimują w Afryce, jakkolwiek notowano też przypadki zimowania w centralnej i północnej Europie, w tym również w Polsce. W okresie wędrówek od marca do maja i od lipca do października, spotkać go można w całym kraju, przez Polskę wiedzie bowiem trasa wędrówek rybołowów szwedzkich i fińskich.        Zmiany siedliskowe. Rabunkowa gospodarka rybacka (zbyt duże połowy, stosowanie niewłaściwych metod połowów, np. zabijanie ryb prądem, masowe polowy leszcza niewodem w okresie zimowym), zanieczyszczanie jezior i ich wykorzystywanie do celów rekreacyjnych są głównymi czynnikami powodującymi degradację lub całkowite niszczenie terenów łowieckich rybołowa. Wyrąb starych drzewostanów (m.in. wycinanie drzew z gniazdami), prowadzenie prac leśnych w pobliżu gniazd w sezonie lęgowym. Jak też wzmożony w tym okresie ruch turystyczny w lasach (niepokojenie ptaków przy gniazdach) powodują zmniejszanie się liczby miejsc dogodnych do gniazdowania dla tego ptaka. Budowanie natomiast nowych stawów rybnych zwiększa powierzchnię terenów łowieckich rybołowów, ale w rejonach tych stawów ptaki te są intensywnie tępione (odstrzał, niszczenie gniazd).       Wielkość populacji wolno żyjącej. W pierwszej połowie lat osiemdziesiątych rejestrowano w kraju 20-30 par lęgowych, z tego 11-15 par na Pojezierzu Mazurskim, 3-4 w Puszczy Noteckiej, po 2-3 na Pojezierzu Myśliborskim i Ziemi Lubuskiej.       Kierunek i prognoza zmian populacji. W ciągu ostatnich 30 lat liczebność rybołowa zmniejszyła się 3-4 krotnie. Jeżeli dotychczasowa tendencja spadkowa utrzyma się, rybołów przestanie gnieździć się w Polsce w ciągu najbliższych 30 lat.

Przyczyny wymierania. W przeszłości główną przyczyną spadku liczebnego rybołowa było prześladowanie: odstrzał, rabowanie jaj i niszczenie gniazd.  Po ostatniej wojnie nadal strzela się do rybołowów.  Populację limituje ponadto pogarszanie się warunków pokarmowych, brak odpowiednich drzew do zakładania gniazd, niepokojenie ptaków przy gniazdach, zatrucie DDT i innymi związkami chemicznymi stosowanymi zwłaszcza w gospodarce rolnej.
Stosowane sposoby ochrony. Podlega pełnej ochronie gatunkowej.
Rozporządzenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego wprowadziło również ochronę stanowisk rybołowa. Polega ona na zakazie dokonywania wszelkich istotnych zmian środowiska  w promieniu 200 m od gniazda oraz na zakazie wstępu, w okresie od 1 lutego do 31 lipca, na obszar w promieniu 500 m od zajętego gniazda. Za zabicie lub schwytanie rybotowa można nałożyć karę pieniężną Podlega Konwencji Waszyngtońskiej,  Bońskiej i Berneńskiej.
Proponowane sposoby ochrony. Działania na rzecz ochrony rybołowa powinny być wsparte szeroką akcją propagandową, mającą na celu poinformowanie społeczeństwa o krytycznej sytuacji i problemach zachowania tego gatunku. Powinny być premiowane działania ludzkie przyczyniające się do rozwoju aktywnej ochrony gatunku. Zarazem muszą być podniesione restrykcje za bezprawne zabijanie tego ptaka. W pewnych przypadkach - dla ochrony par, które osiedliły się w pobliżu stawów rybnych - można przewidzieć wypłacanie odszkodowań właścicielom stawów.