POWRÓT

POWRÓT NA STRONĘ GŁÓWNĄ SERWISU

Aquila pomarina Orlik krzykliwy         Lęgowy prawie w całej Polsce (ok. 700 par), głównie na Mazurach, Podlasiu, Polesiu Lubelskim, Pomorzu Zach., Pojezierzu Słowińskim i w Beskidach. Liczebnie dość stabilny, ścisłe chroniony.

Pochodzenie i systematyka. Szczątków kopalnych Aquila pomarina dotąd nie opisano. Jest blisko spokrewniony z orlikiem grubodziobym. Wyróżniono dwa podgatunki. W Europie występuje podgatunek nominatywny.       Rozmieszczenie. W Polsce występuje na całym Pojezierzu Mazurskim wraz z Puszczą Augustowską, na Nizinie Podlaskiej - głównie w Puszczy Białowieskiej i Knyszyńskiej oraz w Kotlinie Biebrzańskiej ponadto na Polesiu Lubelskim i Roztoczu. w Kotlinie Sandomierskiej - głównie w Puszczy Solskiej i Sandomierskiej, w Karpatach (przede wszystkim Bieszczady i Beskid Niski) i na Pogórzu. Kilkanaście rozproszonych stanowisk znaleziono na Nizinie Mazowieckiej - w Puszczy Kamienieckiej, Kampinoskiej. Kozienickiej i Kurpiowskiej, w dolinie Bzury, koło Janowa Podlaskiego, w okolicy Puław i Dęblina, w Lasach Łukowskich i w Ciechanowskiem. Na zachodzie kraju występuje na Pomorzu - głównie w dolinach rzecznych Pobrzeża Słowińskiego, w Puszczy Bukowej, Drawskiej. Gorzowskiej i Wkrzańskiej: w Poznańskiem - w dolinie Obry, koło Międzychodu na skraju Puszczy Noteckiej  w Krajkowie nad Wartą a także na Ziemi Lubuskiej. Ptaki te obserwowano również w Borach Niemodlińskich i Stobrawskich, a także w dolinie Baryczy, gdzie znaleziono gniazdo z młodymi.       Zmiany siedliskowe. Gospodarka leśna polegająca na zastępowaniu drzewostanów liściastych i mieszanych iglastymi, jak również osuszanie lasów i terenów do nich przyległych najczęściej powodują degradację lub nawet całkowite niszczenie terenów łowieckich orlików.       Wielkość populacji wolno żyjącej. W całej Polsce gnieździ się ok. 700 par, z tego ok. 300 na Pojezierzu Mazurskim, 100- 150 na Nizinie Podlaskiej, po 20-50 par na Nizinie Mazowieckiej i Polesiu Lubelskim, ok. 30 na Roztoczu, ok, 40 w Kotlinie Sandomierskiej, ok. 75 w Karpatach i na Pogórzu, 5-10 na Wyżynie Małopolskiej, 50-60 na Pomorzu, ok. 10 na Ziemi Lubuskiej. 5- 10 w Poznańskiem, 3-5 par na Śląsku.       Kierunek i prognoza zmian populacji. Od ok. pięćdziesięciu lat liczebność orlika krzykliwego w Polsce przypuszczalnie nie ulega większym zmianom. Po wojnie notowano sporadyczne przypadki opuszczania pojedynczych stanowisk, co nie uwidoczniło się na ogólnym stanie krajowej populacji. Dalsze utrzymanie się liczebności tego orlika na dotychczasowym poziomie będzie zależało przede wszystkim od kierunku i tempa zmian środowiska przyrodniczego.

Przyczyny wymierania. W XIX w. i na początku XX w. gatunek ponosił straty głównie wskutek odstrzału i wybierania jaj.  Ostatnio zagrożenie dla orlika stwarza również degradacja środowiska przyrodniczego, zwłaszcza intensywny wyrąb lasów i osuszanie okolicznych terenów.
Stosowane sposoby ochrony. Podlega ochronie gatunkowej. Rozporządzenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z 1983 r. wprowadziło również ochronę stanowisk orlika krzykliwego. Polega ona na zakazie dokonywania wszelkich istotnych zmian środowiska (wycinanie drzew, melioracje, budowanie dróg lub ambon myśliwskich itp.) w promieniu 100 m od gniazda oraz na zakazie wstępu w okresie od l lutego do 31 lipca na obszar w promieniu 300 m od zajętego gniazda. Za zabicie orlika lub zniszczenie jego gniazda można nałożyć karę pieniężną. Ponadto niektóre stanowiska orlików znajdują się w obrębie rezerwatów przyrody i parków narodowych. Ranne lub osłabione orliki krzykliwe przyjmowane są do ośrodka rehabilitacji przy Stacji Badawczej Polskiego Związku Łowieckiego w Czempiniu, gdzie po wyleczeniu podejmuje się próby ich wypuszczenia na wolność. Podlega konwencji Waszyngtońskiej, Bońskiej  i Berneńskiej.
Proponowane sposoby ochrony. Utrzymać dotychczasowe, rozwijając ochronę siedlisk i terenów łowieckich tego ptaka. Rewizji należy poddać plany melioracji obszarów leśnych i bagiennych, jako podstawowych siedlisk orlika. Także kara za zabicie orlika krzykliwego lub zniszczenie jego gniazda powinna być podwyższona.
Poważnym zagrożeniem dla orlików krzykliwych, oddziałującym poza granicami Polski, jest niezwykle intensywny odstrzał ptaków drapieżnych w Libanie, przez który wędruje prawie cała populacja podgatunku nominatywnego, oraz stosowanie na wielką skalę DDT w krajach afrykańskich, w których zimują orliki.