POWRÓT

POWRÓT NA STRONĘ GŁÓWNĄ SERWISU

Gavia arctica Nur czarnoszyi        W latach trzydziestych XX w. i prawdopodobnie jeszcze w pięćdziesiątych sporadycznie gnieździł się na Pomorzu; obecnie trafia się w północnej części kraju, lecz lęgów nie wykazano. Chroniony.

Pochodzenie i systematyka. Gatunek politypowy. Polska leży w zasięgu populacji zaliczanej do podgatunku nominatywnego.       Rozmieszczenie. W Polsce w okresie lęgowym gatunek ten widywany jest głównie na Pojezierzu Mazurskim i w Kotlinie Biebrzańskiej; nie jest wykluczone sporadyczne gnieżdżenie się nura czarnoszyjego zwłaszcza w rejonie Wielkich Jezior Mazurskich. Podejrzewane o gnieżdżenie się ptaki obserwowano w 1971 r. przy północnym brzegu jez. Śniardwy. Często widywano go w czasie przelotów sezonowych i zimowania w całej północnej części kraju, zwłaszcza na Pobrzeżu Bałtyku.       Zmiany siedliskowe. Trudne do określenia. Z wielu czynników antropogenicznych oddziałujących na jego siedlisko szczególne znaczenie może mieć nasilanie się ruchu turystycznego, jak też wzmożona penetracja rybacka i niepokojenie ptaków przez maszyny rolnicze.       Wielkość populacji wolno żyjącej. Istnieją jedynie niepotwierdzone przypuszczenia o sporadycznym gnieżdżeniu się w Polsce pojedynczych par.       Kierunek i prognoza zmian populacji. Powrót gatunku na tereny północnej Polski jest możliwy w razie wzrostu liczebności populacji na dotychczasowych obszarach stałego gniazdowania. Cykliczne gnieżdżenie się pojedynczych par (prawdopodobnie w wieloletnich odstępach) może być zapowiedzią reekspansji nura.

Przyczyny wymierania. Dawniej na Pomorzu na spadek liczebności nura wpływało zapewne wybieranie jaj z gniazd i odstrzał ptaków. W Skandynawii i w krajach nadbałtyckich jako przyczynę wymierania podaje się degradację ekologiczną biotopów lęgowych. W północnej Polsce brak na to przekonywających dowodów, ale wzmożona penetracja terenu przez turystów, rybaków i rozwój zmechanizowanego rolnictwa sprawiają zapewne, że nury omijają dawne gniazdowiska. Także rozrzedzenie populacji w centrum zasięgowym gatunku może być przyczyną jego wycofania się z Pomorza i innych terenów Polski.
Stosowane sposoby ochrony. Podlega ochronie gatunkowej  i Konwencji Berneńskiej.
Proponowane sposoby ochrony. Ochrona naturalnych zbiorników wodnych i pojezierzy, które są podatne na degradację, a stanowią podstawowe siedlisko dla tego i ekologicznie podobnych gatunków. Szczególną uwagę należy zwrócić na obszary najbardziej prawdopodobnego gnieżdżenia się nura czarnoszyjego, na których można by wprowadzić czasowe zakazy wstępu dla turystów.