POWRÓT

POWRÓT NA STRONĘ GŁÓWNĄ SERWISU

Monticolu saxatilis Nagórnik       Skrajnie nieliczny, gnieżdżący się w Polsce jedynie w Karpatach i na Wyżynie Krakowsko--Częstochowskiej. Są to najbardziej na północ wysunięte stanowiska lęgowe tego gatunku. Chroniony.

Pochodzenie i systematyka. Gatunek przypuszczalnie ewolucyjnie młody, na co może wskazywać sezonowe zróżnicowanie upierzenia osobników obu płci. Istnieją kontrowersje co do wyróżnienia podgatunków: ponieważ nagórnik zajmuje znaczny areał można przypuszczać, że jest gatunkiem politypowym.       Rozmieszczenie. W Polsce w bieżącym półwieczu (od 1951 r.) nagórnik był notowany w Tatrach na Skałce Filipczańskiej i na północnych stokach Kościelca, w Pieninach, Małych Pieninach, kilka par na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej w Kroczycach oraz w Bieszczadach na Krzemieniu i Połoninie Caryńskiej. W lipcu 1986 obserwowano 3 młode na szczycie Diablaka. Nawet w okresie wędrówek tylko wyjątkowo spotykano nagórnika poza terenami lęgowymi.       Zmiany siedliskowe. Niezauważalne; z pewnością nieistotne dla rozrodu i bytowania tego gatunku w Polsce.       Wielkość populacji wolno żyjącej. Według szacunkowych ocen w granicach Polski może się dziś gnieździć 5-10 par.       Kierunek i prognoza zmian populacji. Mimo że w XIX w. gatunek ten był w Polsce prawdopodobnie nieco liczniejszy niż obecnie, to w ciągu ostatnich 130-140 lat zawsze był skrajnie nielicznym ptakiem lęgowym. Wzrost liczby notowań nagómika w Polsce ma zapewne związek z pulsacjami liczebności jego populacji na granicy zasięgu. Granica ta przebiega przez Karpaty i Jurę Krakowsko-Częstochowską. Ponieważ na Słowacji nagórnik jest już dość rozpowszechniony, można sądzić, iż w najbliższych latach jego liczebność w Polsce nie ulegnie istotnej zmianie. W pozostałych rejonach Europy Środkowej rejestruje się jednakże spadek liczebności tego gatunku.

Przyczyny wymierania. Przeprowadzone badania nie wykazały wymierania nagórnika, lecz tylko jego okresowe zaniki. Poza fluktuacjami liczebności w głębi zasięgu tego gatunku w XIX w. na zaniki te mogło wpływać wybieranie młodych z gniazd, względnie odławianie dorosłych ptaków w celach hodowlanych lub handlowych. Jeszcze na początku XX w. na Malcie nagórniki były corocznie odławiane w celach konsumpcyjnych, a do dziś odławia się i zabija nagórniki migrujące przez Półwysep Apeniński i kraje północnoafrykańskie. Proceder ten może mieć duże znaczenie dla przyszłości całej populacji nagórnika w Europie Środkowej.
Stosowane sposoby ochrony. Objęty ochroną gatunkową. Niektóre stanowiska lęgowe nagórnika znajdują się w parkach narodowych (Bieszczadzki, Pieniński, Tatrzański) oraz w rezerwatach przyrody (Wąwóz Homole i Dolina Białej Wody). Podlega Konwencji Berneńskiej.
Proponowane sposoby ochrony. Utrzymanie dotychczasowych form ochrony tego gatunku.