POWRÓT

POWRÓT NA STRONĘ GŁÓWNĄ SERWISU

Lamus senator Rudogłówka        Gatunek w Polsce rzadki, ginący, gnieżdżący się (200-300 par) tylko w niektórych rejonach kraju. Chroniony.

Pochodzenie i systematyka. Jest jednym z pięciu europejskich gatunków dzierzb. W jego obrębie wyróżnia się ostatnio 3 podgatunki.       Rozmieszczenie. Przez Polskę przebiega północno-wschodnia granica areału lęgowego rudogłówki. Od 1950 r. gatunek ten zarejestrowano na 108 stanowiskach, najwięcej lęgów odnotowano na Mazowszu, Podlasiu i w Wielkopolsce. W innych regionach środkowej i południowej Polski pojawia się sporadycznie. Omija góry, wnikając jedynie w niektóre doliny karpackie. Na większości stanowisk gnieżdżą się na ogół pojedyncze pary. Liczniejsze skupisko lęgowe wykryto jedynie w widiach Warty i Prosny pod Pyzdrami, gdzie w  na obszarze 90 km2 występowało 8-11 par. Zimuje w Afryce na północ od równika.       Zmiany siedliskowe. Fizjocenozy i struktura właściwych tej dzierzbie biotopów ulegają lokalnym przekształceniom, są to przede wszystkim: wycinanie starych drzewostanów, nadmierny wzrost podszytu, zalesianie wydm i ugorów, a także zabudowywanie terenu. Nie jest bliżej znany wpływ chemizacji na warunki życia tej dzierzby, jakkolwiek udowodniono śmiertelne zatrucia rudogłówki arsenianem wapnia.        Wielkość populacji wolno żyjącej. Łącznie 200-500 par.      Kierunek i prognoza zmian populacji. Od pierwszych dziesięcioleci XX w. na ziemiach Polski obserwowano zanik stanowisk i spadek liczebny rudogłówki. Tendencja ta utrzymuje się do dziś i nie wydaje się, aby był to tylko okresowy, fluktuacyjny spadek liczebności, na co narażone są szczególnie populacje brzeżne. Jeszcze w latach 60-70 XX w., znaleziono kilkadziesiąt stanowisk na Mazowszu, Podlasiu i w Wielkopolsce, a ostatnio - mimo wzrostu liczby obserwatorów - potwierdzono występowanie już tylko kilku par. Zwraca też uwagę brak wiadomości o pomyślnym wyprowadzeniu lęgów na większości polskich stanowisk. Należy się zatem spodziewać dalszego zanikania gatunku.

Przyczyny wymierania. Występujące w ostatnich dziesięcioleciach długotrwałe opady i niska temperatura są główną przyczyną wysokiej śmiertelności piskląt i obniżenia reprodukcji populacji. Ponadto zanikanie tego gatunku jest powodowane zmianami struktury siedlisk, a prawdopodobnie również chemicznym skażeniem środowiska przyrodniczego.
Stosowane sposoby ochrony. Podlega ochronie gatunkowej  oraz Konwencji Berneńskiej.
Proponowane sposoby ochrony. Wprawdzie główne przyczyny ustępowania gatunku wiązane są z czynnikami niezależnymi od człowieka (czynniki klimatyczne), to jednak temu i innym gatunkom przetrwanie może umożliwić zachowanie w krajobrazie kulturowym kęp starodrzewi sosnowych i innych zadrzewień. Wskazana jest też doraźna ochrona pojedynczych lęgów, np. z pomocą Ligi Ochrony Przyrody i młodzieży szkolnej.