POWRÓT

POWRÓT NA STRONĘ GŁÓWNĄ SERWISU

Circus cyaneus  Blotniak zbożowy       Gnieździ się w Polsce tylko lokalnie i bardzo rzadko, łącznie 50-70 par, głównie na Bagnach Biebrzańskich, z tendencją ustępowania. Ścisłe chroniony.

Pochodzenie i systematyka. Jest prawdopodobnie najstarszym i najmniej wyspecjalizowanym gatunkiem w rodzaju Circus Lacepede. Gatunek politypowy.        Rozmieszczenie. Występuje skrajnie nielicznie i w rozproszeniu na prawie całym niżu, poza Górnym Śląskiem i Małopolską. Największe skupienie par lęgowych odkryto w Kotlinie Biebrzy. Drugim, ważnym obszarem lęgowym z ok. 10 parami jest przyujściowa część doliny Odry z Zalewem Szczecińskim i wyspą Wolin. Mniej liczne stanowiska (4-6 par) znajdują się nad Wartą k. Konina i Międzychodu oraz w woj. leszczyńskim. Pojedyncze gniazda, a także lęgowe lub prawdopodobnie lęgowe pary, zarejestrowano koło Szczecinka, Cztopy, nad jez. Kopań, pod Galęzowem oraz nad jez. Łebsko, jez. Lubię, pod Poznaniem, w Puszczy Kampinoskiej, nad stawem Rydwan, w dawnym woj. Piotrkowskim, w Sieradzkim pod Węgłczewem, w dolinie Baryczy i najbardziej na południe w Opolskiem pod Świerczowem. W dolinie Wisły pojedyncze pary stwierdzono pod Kozienicami i koło Pionek. Na wschód od Wisły, poza skupiskiem nad Biebrzą, pojedyncze pary zanotowano nad jez. Drużno, koło Brodnicy i pod Targonią; na Mazurach w okolicy Łężan, przy jez. Kożuchy i pod Kowalami Oleckimi.       Zmiany siedliskowe. W Polsce gatunek ten wyraźnie preferuje doliny rzeczne i torfowiska. Większość tego rodzaju środowisk już osuszono lub zmeliorowano (np. Krowie Bagno pod Włodawą), a dotychczasową szatę roślinną zastąpiono szlachetnymi trawami, które kosi się w porze gniazdowania błotniaka. Istniejące dotąd stanowiska błotniaka znajdują się przeważnie na resztkach naturalnych siedlisk słabo naruszonych lub wtórnie zdziczałych.       Wielkość populacji wolno żyjącej. Przypuszczalnie 50-70 par lęgowych, z tego przynajmniej 70% w czterech skupiskach: na Bagnach Biebrzańskich, w dolinie Warty, dolnej Odry i woj. leszczyńskim.        Kierunek i prognoza zmian populacji. Liczebność polskiej populacji błotniaka zbożowego stale maleje, jednak gdyby uporano się z kłusownictwem i prześladowaniem tego ptaka przez myśliwych oraz zabezpieczono przed zniszczeniem podstawowe siedliska gatunku, liczebność ta mogłaby się utrzymać na dotychczasowym poziomie lub nawet nieco wzrosnąć.

Stosowane sposoby ochrony. Podlega ochronie gatunkowej. Na niewielkich obszarach chronione są jego siedliska (np. rezerwat Czerwone Bagno). Objęty Konwencją Waszyngtońską.
Proponowane sposoby ochrony. Wskazane jest rozwinięcie ochrony siedlisk zajmowanych przez ten gatunek; np. utworzenie parku narodowego w Kotlinie Biebrzy pozwoliłoby utrzymać przynajmniej na dotychczasowym poziomie, największe w Polsce skupisko par lęgowych błotniaka zbożowego.
W XIX w. był nieco liczniejszy niż obecnie . W Szczecińskiem i na Ziemi Lubuskiej prawdopodobnie był nawet liczniejszy od błotniaka stawowego, a na Lubelszczyżnie - od błotniaka łąkowego. Występował ponadto na Kielecczyżnie, a także na Śląsku pod Żaganiem i prawdopodobnie pod Zgorzelcem. W pierwszej połowie XX w. był już bardzo nieliczny. Nieco liczniejszy niż gdzie indziej był na Pomorzu, np. pod Szczecinem (do 3 par), nad jez. Dąbie, nad dolną Odrą oraz nad Zalewem Wiślanym i jez. Drużno. Sporadycznie gnieździł się na Mazurach. W innych rejonach Polski obserwowano już tylko pojedyncze pary.