POWRÓT

POWRÓT NA STRONĘ GŁÓWNĄ SERWISU

Circus pygargus Blotniak łąkowy (popielaty)        Nieliczny ptak lęgowy (300-350 par), występujący lokalnie, głównie na północy i wschodzie kraju. Stopniowo zanikający, zwłaszcza na skutek zmian siedliskowych. Ściśle chroniony.

Pochodzenie i systematyka. Gatunek powstał najprawdopodobniej na początku plejstocenu. Monotypowy.       Rozmieszczenie. W Polsce błotniak łąkowy występuje przeważnie na terenach wschodnich i północnych. Najliczniejszy jest w dolinie Biebrzy, gdzie w 1980 r. zarejestrowano 72 pary, znaczne skupiska lęgowe tworzy też nad Narwią (20 par), na torfowiskach węglanowych pod Chełmem (35 par) i torfowiskach Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego (30-40 par). Nad Bzurą w Łódzkiem, w latach siedemdziesiątych stwierdzono obecność 14-16 par. Na Wybrzeżu zarejestrowano ok. 30 par, głównie w rejonie Słowińskiego Parku Narodowego, Jez. Drużno, dolnej Odry i Jez. Świdwie, Trzebiatowa i Koszalina. W pozostałych miejscach rejestrowano lęgi tylko pojedynczych par.       Zmiany siedliskowe. Preferowane przez błotniaka łąkowego rozlegle torfowiska niskie zostały w Polsce w wielu miejscach osuszone. Na przykład na Krowim Bagnie i przyległych terenach w latach 1968-69 stwierdzono gniazdowanie 30 par, a w 1984 r. - po osuszeniu bagien - już tylko 4 pary. Obecnie ptaki te żyją przeważnie w niedużych enklawach łąkowo-bagienno-stawowych, gdzie zakładają na ogól pojedyncze gniazda.       Wielkość populacji wolno żyjącej. 300-350 par.        Kierunek i prognoza zmian populacji. W Polsce, podobnie jak i w całej Europie, obserwuje się stały spadek liczebności błotniaka łąkowego i jego ustępowanie z niektórych stanowisk. Proces ten będzie prawdopodobnie postępował wraz z osuszaniem i zagospodarowywaniem terenów podmokłych. Zatrzymanie spadku jest możliwe tylko w dwóch przypadkach: 1) jeśli gatunek przystosuje się do gniazdowania na terenach zagospodarowanych (uprawy zbożowe. młodniki, poręby i in.), podobnie jak to miało miejsce w niektórych krajach Europy Zachodniej; 2) jeśli zostaną utrzymane populacje błotniaka na dużych obszarach, przede wszystkim dzięki ochronie Bagien Biebrzy, Narwi, torfowisk Lubelszczyzny i innych ważniejszych ostoi tego ptaka.

Przyczyny wymierania. Przede wszystkim zanikanie podstawowych siedlisk lęgowych, głównie osuszanie i zagospodarowywanie terenów podmokłych i bagiennych. Istotną rolę prawdopodobnie odgrywa też wzrastająca penetracja ludzka na terenach lęgowych oraz kłusowniczy. nielegalny odstrzał błotniaków.
Stosowane sposoby ochrony. Objęty ochroną gatunkową. Część populacji gnieździ się na terenach chronionych - w parkach narodowych (np. Słowiński), rezerwatach przyrody (np. jeż. Drużno, Czerwone Bagno) i parkach krajobrazowych. Podlega Konwencji Waszyngtońskiej. Proponowane sposoby ochrony. Należy stworzyć rezerwaty, a w szczególnych przypadkach nawet parki narodowe na wszystkich terenach podmokłych, będących siedliskiem tego gatunku. Na tych chronionych obszarach, które obejmowałyby lęgowiska również innych gatunków o zbliżonych wymaganiach ekologicznych (np. ptaki siewkowate), konieczne jest prowadzenie ochrony czynnej poprzez ekstensywną gospodarkę rolną (wykaszanie, wypas) zapobiegającą zarastaniu terenów lasem. W razie wykrycia lęgów w zbożach, wskazane jest sukcesywne (po kilka metrów dziennie) przenoszenie młodych na tereny nie objęte żniwami.
Bardzo trudny do utrzymania w niewoli, nie chowany w żadnym polskim ogrodzie zoologicznym.