POWRÓT

POWRÓT NA STRONĘ GŁÓWNĄ SERWISU

Philomachus pugnax Batalion         Nieliczny i lokalnie gnieżdżący się ptak terenów bagienno-tąkowych, zwłaszcza na północnym wschodzie kraju. Od lat ustępujący. Chroniony prawem łowieckim.

Pochodzenie i systematyka. Gatunek monotypowy. lecz o wielkiej zmienności osobniczej.        Rozmieszczenie. W Polsce głównym lęgowiskiem są Bagna Biebrzańskie, gdzie zarejestrowano 200-300 gniazdujących samic i ok. 2000 tokujących samców na 142 stałych tokowiskach. Kilkadziesiąt samic gnieździ się na bagiennym odcinku Narwi między Surazem a Żółtkami, a od kilku do kilkunastu nad Narwią w rejonie Tykocina i Wizny na Pojezierzu Łęczynsko-Włodawskim, nad Bugiem w rejonie Drohiczyna i Serocka, w okolicach Dęblina i Modlina przy Zalewie Sulejowskim na Pilicy, nad Bzurą w rejonie Łęczycy, nad Jeż. Rakutowskim k. Włocławka, na Bagnach Kramskich, w dolinie Warty, przy ujściu rz. Redy, nad jez. Jamno i nad Zbiornikiem Kostrzyńskim. Nieliczne ptaki gnieżdżą się prawdopodobnie również w innych miejscach dolin Warty, Bugu i Wisły, w dolinie Odry, ponadto na Roztoczu, nad jeziorami Gardno i Łebsko oraz w pobliżu Reszla na Mazurach.       Zmiany siedliskowe. Intensywne osuszanie i przekształcanie terenów bagiennych, zwłaszcza w żyznych dolinach większych rzek. spowodowało drastyczne ograniczenie terenów nadających się do gniazdowania i to zarówno w Polsce, jak i w innych krajach Europy. Proces ten nadal postępuje.       Wielkość populacji wolno żyjącej. W całej Polsce prawdopodobnie 400-600 lęgowych samic.       Kierunek i prognoza zmian populacji. W XX w. w Europie (prócz Finlandii, Norwegii i Estonii) nastąpił silny spadek liczebności bataliona, np. w Holandii liczebność zmalała prawie dziesięciokrotnie. W Polsce w ostatnich dziesięciu latach liczebność bataliona w głównej jego ostoi na Bagnach Biebrzańskich obniżyła się o niemal połowę. Należy się spodziewać w kraju dalszego zaniku stanowisk i kurczenia się populacji lęgowej tego gatunku.

Przyczyny wymierania. Przekształcanie obszarów bagienno-łąkowych, a zwłaszcza melioracje (np. Bagno Wizna, Krowie Bagno pod Włodawą) i zarastanie krzewami dolin rzecznych, organizowanie polowań na tokujące samce (co również wypłasza samice i powoduje spadek reprodukcji), zmiana poziomu wód i zatapianie lęgów wskutek przebudowy rzek (np. środkowej Narwi), nasilona presja drapieżników.
Stosowane sposoby ochrony. Gatunek podlegający prawu łowieckiemu, ostatnio korzysta z ochrony całorocznej. Objęty Konwencją Bońską i Ramsarską.
Proponowane sposoby ochrony. Objęcie ochroną również miejsc lęgowych bataliona. Celowe jest utworzenie odpowiednich rezerwatów, a w największej krajowej ostoi tego ptaka, położonej nad Biebrzą, także parku narodowego.
W XIX w. licznie gnieździł się na Lubelszczyżnie, w Kieleckiem, Poznańskiem, na Ziemi Lubuskiej i Śląsku (brak dokładnej lokalizacji) oraz nielicznie w okolicy Krakowa. W pierwszym ćwierćwieczu obecnego stulecia znane były nie istniejące już stanowiska nad jeż. Gopłem, w byłym powiecie Międzyrzecz, koło Oświęcimia i Pszczyny, pod Miliczem i Przemkowem oraz na Pomorzu Zachodnim. Jeszcze w lalach trzydziestych bataliony występowały w kilku miejscach na Mazurach.