Ptaki Polski

      Nielicznie gnieździ się (prawdopodobnie nieco ponad 100 par) w izolowanych i przeważnie nietrwałych stanowiskach w różnych częściach kraju. Ostatnio nastąpił wzrost liczebności populacji. Chroniona.

       Pochodzenie i systematyka. Pokrewieństwo i pozycja systematyczna wąsatki są do dziś kontrowersyjne. Zaliczano ją do różnych rodzin. Zróżnicowanie wewnątrzgatunkowe jest słabo poznane i wymaga dokładnych badań. Przyjmuje się jednak, że Europę północną i zachodnią zamieszkuje podgatunek nominatywny.
      Rozmieszczenie.

W Polsce po 1950 r. potwierdzone zostały istniejące od dawna stanowiska wąsatki na jez. Miedwie i nad Zalewem Wiślanym koło Krynicy Morskiej. Znaleziono nowe stanowiska na jez. Koskowickim pod Legnicą, Stawach Milickich, stawach w Oksie w Kieleckiem, w Budzie Stalowskiej w Tarnobrzeskiem i nie w pełni udokumentowane na jez. Gołdapiwo na Mazurach. Od 1974 r. gwałtownie wzrosła liczebność populacji i wąsatka zaczęła inwazyjnie zasiedlać nowe tereny. 
      Zmiany siedliskowe. Postępująca eutrofizacja wód, powodująca bujny rozwój roślinności szuwarowej, jest dla gatunku korzystna. Jednakże istniejące i potencjalne siedliska wąsatki ulegają często silnym przeobrażeniom gospodarczym, są niszczone przez antropogeniczne zmiany stosunków wodnych, wycinanie i wypalanie trzcinowisk.
      Wielkość populacji wolno żyjącej. W latach 1976-78, w okresie szczytowego pojawu wąsatki w Polsce, liczba par na znanych stanowiskach wynosiła 60-70, a w całym kraju mogło się gnieździć 150-200 par.
      Kierunek i prognoza zmian populacji. W ostatnich dziesięcioleciach wąsatka wykazywała oznaki ekspansji i wzrostu liczebności. Na tej podstawie można oczekiwać w Polsce utrzymania się tendencji wzrostowych u tego gatunku i pojawu wąsatki na nowych stanowiskach. Niekorzystne dla populacji tego gatunku może być przekształcanie i niszczenie siedlisk lęgowych oraz surowe zimy, które ptak ten często spędza w rejonie swoich lęgowisk.