Dzięcioł trójpalczasty , Picoides tridactylus

Picoides tridactylus

Dzięcioł trójpalczasty 

 

      Bardzo nieliczny, gnieżdżący się w drzewostanach iglastych i mieszanych w pólnocno-wschodniej i południowej części kraju, głównie w Karpatach. Ściśle chroniony.

      Pochodzenie i systematyka. Najstarsze szczątki kopalne tego gatunku znaleziono w warstwach środkowego plejstocenu w południowej Francji. Według najnowszych badań systematycznych dzięcioł trójpalczasty jest do tego stopnia spokrewniony z dzięciołami pstrymi, że wraz z nimi zaliczono go do jednego rodzaju. Wyróżnia się 8 podgatunków dzięcioła trójpalczastego, z których dwa występują w Polsce.
      Rozmieszczenie.



W Polsce nieliczne pary należące do tej formy gnieżdżą się w Karpatach od Beskidu Śląskiego po Bieszczady; jedynie w Tatrach i Gorcach jest częściej spotykany. Prawdopodobnie występuje również w Sudetach, a dane z ostatnich lat sugerują możliwość sporadycznych lęgów w Karkonoszach i okolicach Wałbrzycha. Podgatunek nominatywny występuje od atlantyckich wybrzeży Norwegii i środkowej Skandynawii oraz północno-wschodniej Polski pasmem przez tajgową Eurazję po Sachalin. W kraju jego lęgi zarejestrowano w Puszczy Białowieskiej, Boreckiej i Augustowskiej.
      Zmiany siedliskowe. Wprawdzie prowadzone dziś na szeroką skalę wycinanie lasów, zwłaszcza starych, ogranicza obszar występowania i zmniejsza liczebność tego gatunku, ale może on zasiedlać również sztucznie nasadzone monokultury świerkowe. 
      Wielkość populacji wolno żyjącej. Brak dokładnych danych, można jednak przypuszczać, że stan liczebny całej polskiej populacji wynosi ok. 200 par lęgowych.
      Kierunek i prognoza zmian populacji. Mimo ze liczebność tego gatunku może wykazywać okresowe fluktuacje, to generalnie w skali kraju utrzymuje się ona na mniej więcej stałym poziomie. Sprzyja temu niedoskonałość gospodarki leśnej, np. pozostawianie drzew zaatakowanych przez szkodniki. Brak jest oznak, które wskazywałyby, że w najbliższej przyszłości populacji karpackiej i nizinnej grozi wymarcie. Nie wiadomo natomiast, jak potoczą się losy śladowej już tylko populacji sudeckiej.



Przyczyny wymierania. Populacja nizinna i karpacka wydają się być stabilne, natomiast przyczyny wymierania w XX w. populacji sudeckiej są nieznane. Jedną z nich może być jakość gospodarki leśnej, polegającej na skrupulatnym usuwaniu drzew martwych i zaatakowanych przez szkodniki. Zabiegi takie ograniczają bazę pokarmową tego dzięcioła i zmniejszają liczbę miejsc nadających się na gniazda. Pisał już o tym Kocyan  pod koniec XIX w. twierdząc, że usuwanie z lasów tatrzańskich drzew zaatakowanych przez korniki jest główną przyczyną spadku liczebności dzięcioła trójpalczastego.
Stosowane sposoby ochrony.
Uznany za gatunek chroniony. Część jego ostoi chronią parki narodowe: Białowieski, Bieszczadzki, Gorczański, Tatrzański i Babiogórski, a także niektóre rezerwaty przyrody, np. rezerwat im. Władysława Orkana na Turbaczu. Podlega Konwencji Berneńskiej.
Proponowane sposoby ochrony.
Postulaty ochrony tego ptaka są w części rozbieżne z zasadami gospodarki leśnej, zmierzającej do pielęgnacji lasów, m.in. przez usuwanie drzew chorych, murszejących i opanowanych przez owady leśne. Trudno postulować zrezygnowanie z tych zabiegów w lasach gospodarczych, ale wskazane jest, aby nie stosować insektycydów zagrażających bytowi dzięcioła trójpalczastego i całych biocenoz leśnych warunkujących jego występowanie.




Tagi:

Szukaj

Reklama



Reklama